Rechtshulp als basisvoorziening? Lessen uit Tarwewijk
De Tarwewijk telt ruim 12.000 inwoners, en kenmerkt zich door veel huurwoningen en een groot aandeel huishoudens met een laag inkomen. In opdracht van Stichting De Verre Bergen onderzochten wij hoe vaak bewoners in een kwetsbare positie te maken krijgen met juridische problemen en wat zij nodig hebben om passende hulp te vinden. We namen bij 350 van deze bewoners een enquête af en voerden bovendien langere interviews ter verdieping. Daaruit blijkt dat 54% in de periode 2022–2024 minstens één juridisch probleem had. De meeste problemen spelen op het gebied van wonen, werk en geld. Conflicten over schimmel of achterstallig onderhoud, ontslagkwesties, salarisproblemen en schulden komen veel voor. Ze gaan vaak gepaard met stress, angst en gevoelens van onmacht.
Uit een recent gepubliceerd onderzoek van het WODC blijkt dat het aantal mensen in Nederland met juridische problemen is gestegen en tegelijkertijd minder mensen actie ondernemen voor deze problemen. Lees het hier: Groter deel bevolking ervaart juridische problemen | WODC – Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum.
Drempels naar hulp
Om juist bewoners te bereiken die vaak niet deelnemen aan onderzoek, kozen wij voor een veldwerkstrategie in de wijk. Allereerst is een focusgroep gehouden om de conceptvragenlijst te testen met de doelgroep, bewoners die al in contact zijn geweest met Je Goed Recht. Daarna gingen interviewers persoonlijk langs bij bewoners thuis. Waar nodig werden meertalige interviewers ingezet en was de vragenlijst beschikbaar in meerdere talen. Door deze aanpak konden we ook mensen betrekken die minder digitaal vaardig zijn, weinig vertrouwen hebben in instanties of anders buiten beeld zouden blijven.
Uit het onderzoek blijkt dat onbekendheid met hulpinstanties een belangrijke reden is om geen hulp te zoeken. Veel bewoners denken dat juridische hulp altijd geld kost of dat zij er geen recht op hebben. Ook spelen taalbarrières, gebrek aan kennis van rechten en negatieve ervaringen met instanties een rol.
Tegelijkertijd weten bewoners heel goed wat hen zou helpen. Zij noemen drie voorwaarden: persoonlijk contact, fysieke aanwezigheid in de wijk en begrijpelijke informatie. Geen anoniem loket ver weg, maar een vertrouwd gezicht dichtbij; informatie in eenvoudige taal en in meerdere talen en begeleiding die niet stopt bij een advies, maar doorloopt tot de oplossing.
Rechtshulp als onderdeel van de sociale basis
Onze bevindingen laten zien dat juridische hulp onderdeel moet zijn van de sociale basisstructuur van de wijk. Vroegtijdige, persoonlijke en goed vindbare ondersteuning voorkomt escalatie, versterkt vertrouwen en draagt bij aan grip op het eigen leven. Dit onderzoek is mede uitgevoerd door onze collega Wenda die in de Tarwewijk woont en onderdeel is van Tarwekracht. Deze stichting, die in de wijk de verbinding legt tussen bewoners, ondernemers en de overheid voor een veerkrachtige wijk, gaat met de uitkomsten van het onderzoek blijvend het gesprek aan met de sociale partners in de wijk over het belang van een sterke sociale infrastructuur.
Op basis van de bevindingen zal Tarwekracht verschillende vervolgstappen ondernemen. Zo wordt een actieonderzoek uitgevoerd naar de schimmelproblematiek, en worden bewoners ondersteund door bewustwording te vergroten via voorlichting en het beschikbaar stellen van praktische hulpmiddelen. Op deze manier vertaalt Tarwekracht onderzoeksresultaten direct naar concrete acties die de leefomgeving verbeteren en bewoners daadwerkelijk ondersteunen.
De inzichten uit Tarwewijk zijn ook verschenen in een kort artikel. Lees het hier: Rechtshulp moet net als huisarts dichtbij zijn – Sociale Vraagstukken.
Meer van Labyrinth
Benieuwd wat we voor u kunnen betekenen? Neem vooral contact op via 030 – 760 07 81 en we denken graag met u mee!
Op de hoogte blijven van dit onderzoek of andere onderzoeken? Schrijf je in voor onze https://www.labyrinthonderzoek.nl/inschrijven-voor-de-nieuwsbrief/
Wil je zelf graag meedoen aan waardevol onderzoek? Geef je mening via ons panel: labyrinthpanel.nl (Maak kans op prijzen)
Lees meer over onze recente onderzoeken:
- Onderzoek Samenleven in Nederland
- Samen als rode draad bij Labyrinth
- Vacature: Stagiair(e) Onderzoeker
- Vacature: Senior onderzoeker
- Meer dan alleen onderzoek: Lentefestival in Schiebroek
